Η Υφυπουργός Μερόπη Τζούφη στο Pieria Plus

Η Μερόπη Τζούφη ως Υφυπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, μιλάει στα Μέλη του ιστότοπου Pieria Plus (www.pieriaplus.gr) Βασίλη Δημούση και Ελένη Κωσταμπίτση, Φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας του Τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής.

Αθήνα, 16 Μαΐου 2018

Στον τομέα της συνεχιζόμενης κατάρτισης, θεωρείτε ότι έχουμε φτάσει ως χώρα σε ένα επαρκές επίπεδο όλα αυτά τα χρόνια ή υπάρχουν ακόμα περιθώρια περεταίρω βελτίωσης;

Η πρόσβαση όλων των ανθρώπων στη γνώση και την κατάρτιση αποτελεί ένα από τα πιο βασικά και θεμελιώδη δικαιώματα. Ειδικότερα, η πρόσβαση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση, η οποία ωστόσο, φέρει ιδεολογικές φορτίσεις και συχνά αποτελεί σημείο αντιπαραθέσεων.

Στη χώρα μας, ειδικά κατά τη διάρκεια της κρίσης και της δημοσιονομικής ασφυξίας, τα προγράμματα κατάρτισης συνδέθηκαν με τη διασπάθιση πόρων, εντάχθηκαν σε πελατειακού τύπου λογικές, δεν εξυπηρετούσαν τις κοινωνικές ανάγκες και, εν τέλει, σπανίως κατάφεραν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη.

Αξίζει να σημειώσουμε πως η νεοφιλελεύθερη προσέγγιση τοποθετεί τη «Δια Βίου Μάθηση» στα όρια της απασχολησιμότητας, της ανταγωνιστικότητας και των ελαστικών σχέσεων εργασίας.

Από την πλευρά μας, η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει την συνεχιζόμενη εκπαίδευση ως κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα και ως εκ τούτου, προσπαθούμε να προωθήσουμε αλλαγές και σε θεσμικό επίπεδο. Έτσι, προχωράμε σταδιακά στην ενίσχυση βασικών πυλώνων της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, όπως η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, με την ίδρυση δομών και την αύξηση του προσωπικού. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι θεσμοθετήσαμε το Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο-Λύκειο, με επαγγελματικά δικαιώματα αντίστοιχα των ΕΠΑΛ και ιδρύσαμε 18 ακόμη τέτοια σχολεία, για παιδιά με αναπηρίες ή ειδικές αναπτυξιακές ή μαθησιακές δεξιότητες.

Φυσικά και υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και θεωρώ πως οι πολιτικές που προωθούμε, συμβάλλουν στην ενίσχυση της δημόσιας συνεχιζόμενης εκπαίδευσης. Παράλληλα, επιδιώκουμε να προσδώσουμε έναν αποκεντρωμένο χαρακτήρα και να εξασφαλίσουμε αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στους λειτουργούς.

Υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν και απέχουμε πολύ από τη δέουσα εικόνα, αλλά έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα, πάντα σε διάλογο με την επιστημονική κοινότητα, τους αρμόδιους φορείς και τους ωφελούμενους.

Το Υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας θα μπορούσαν να συνδυάσουν τις δράσεις τους;

Η καλή λειτουργία μιας Κυβέρνησης αποτυπώνεται -μεταξύ άλλων- και στο βαθμό του συντονισμού των επιμέρους Υπουργείων. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο κρίσης, όπου διάφορες πτυχές της κοινωνικής ζωής και τομείς του Κοινωνικού Κράτους δέχθηκαν επίθεση, όπως η Υγεία και η Παιδεία, οι συντονισμένες παρεμβάσεις είναι απαραίτητες και επιτακτικές.

Στη βάση της συγκεκριμένης ανάγκης, έχουμε ήδη προχωρήσει στη συγκρότηση της Διυπουργικής Επιτροπής Υγείας & Παιδείας, με στόχο το συντονισμό στρατηγικών, τη ρύθμιση θεμάτων που αφορούν την προπτυχιακή και μεταπτυχιακή εκπαίδευση, την έρευνα και την άσκηση των επαγγελματιών υγείας.

Για να επανέλθω και στο προηγούμενο ερώτημά, θα ήθελα να επισημάνω ότι η διαρκής εκπαίδευση και επιμόρφωση των γιατρών που ασκούν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας, καθώς και η υλοποίηση πολιτικών για την πρόληψη και την προαγωγή Υγείας, είναι νευραλγικής σημασίας.

Δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στην ενίσχυση της εκπαίδευσης των επαγγελματιών Υγείας, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται με αποτελεσματικότητα στις σύγχρονες ανάγκες άσκησης του λειτουργήματός τους.

Η διυπουργική Επιτροπή, λοιπόν, εισηγείται για τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης, συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και έρευνας για τους επαγγελματίες υγείας σε εναρμόνιση με την εθνική στρατηγική για την Υγεία και με τις σχετικές αποφάσεις και οδηγίες των ευρωπαϊκών θεσμών.

Άλλα ζητήματα που απασχολούν τη διυπουργική συνεργασία αφορούν στην αποκατάσταση των ανθρώπων με αναπηρία στην ενήλικο ζωή, που έχουν ανάγκη δια βίου εκπαίδευσης, φροντίδας και απασχόλησης.

Θεωρείτε ότι θα πρέπει να αλλάξει ο κανονισμός για τους φοιτητές – μαθητές, έτσι ώστε να μπορούν να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους εργαζομένους;

Το συγκεκριμένο θέμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό και σύνθετο. Η προσέγγισή μας αποτυπώνεται στην πρωτοβουλία με την οποία εξασφαλίσαμε ότι κατά το μεταλυκειακό έτος μαθητείας, οι νέοι εργαζόμενοι θα έχουν αποδοχές και δεν θα εργάζονται χωρίς αμοιβή, όπως συνέβαινε μέχρι πρότονος. Εξασφαλίστηκε ότι θα λαμβάνουν το 75% του κατώτατου μισθού και θα ασφαλίζονται.

Είναι μια αλλαγή που δίνει ένα σήμα για την επόμενη ημέρα και που επιχειρεί να διαφυλάξει τα εργασιακά δικαιώματα των ανθρώπων που πρωτο-εισέρχονται στην αγορά εργασίας.

Δεν θα ήταν καλύτερο να υπάρχει ένας πραγματικά οργανωμένος επαγγελματικός προσανατολισμός πριν τη φοίτηση στα Πανεπιστήμια ή ακόμα και στα ΕΠΑΛ, έτσι ώστε να μην υπάρχει πληθώρα πτυχίων χωρίς άμεση επαγγελματική αποκατάσταση;

Η ουσιαστική παροχή επαγγελματικού προσανατολισμού στους μαθητές και τις μαθήτριες αποτελεί μια αναγκαιότητα στην εποχή μας, ικανή να βοηθήσει το μαθητικό πληθυσμό να επιλέξει την εκπαιδευτική και επαγγελματική κατεύθυνση που θα ακολουθήσει.

Η διαδικασία αυτή οφείλει να συνυπολογίζει μια σειρά από παράγοντες εντός και εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και να λαμβάνει υπόψη τις κλίσεις και τα όνειρα των παιδιών.

Η προσπάθεια αυτή απασχολεί σοβαρά το Υπουργείο Παιδείας και την Κυβέρνηση συνολικά. Στο νέο νομοσχέδιο για της Δομές Υποστήριξης του Εκπαιδευτικού Έργου, το οποίο σύντομα θα συζητηθεί στις αρμόδιες Επιτροπές της Βουλής, λάβαμε ιδιαίτερη μέριμνα για το συγκεκριμένο ζήτημα και η νέα δομή, τα Κ.Ε.Σ.Υ., προβλέπεται να αναλαμβάνουν και δράσεις επαγγελματικού προσανατολισμού. Οι συγκεκριμένες δομές προϋπήρχαν ως συμβουλευτικοί σταθμοί νέων με αξιόλογη δράση.

Παράλληλα, θα ενσωματώσουν αρμοδιότητες των υφιστάμενων  δομών και θα εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο στην υποστήριξη της σχολικής κοινότητας και ειδικότερα των μαθητών σε κάθε θέμα που τους αφορά, όπως ακριβώς ο επαγγελματικός τους προσανατολισμός.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε πως προβλέπονται 140 θέσεις εκπαιδευτικών με εξειδίκευση στη συμβουλευτική και τον επαγγελματικό προσανατολισμό, ενώ για πρώτη φορά, η δραστηριότητα αυτή θα συνυπάρχει με τις ειδικότητες του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (ΕΕΠ), κυρίως των ψυχολόγων.

Οι απόφοιτοι (Πανεπιστημίων και ΕΠΑΛ) που δεν βρίσκουν εργασία στο αντικείμενό τους, τι εναλλακτικές έχουν κατά τη γνώμη σας;

Η εργασία και η απασχόληση δέχθηκαν ολομέτωπη επίθεση κατά τη διάρκεια των μνημονιακών χρόνων και δυστυχώς, δεν έχουμε καταφέρει να μειώσουμε τη φτώχεια και την ανεργία όσο θα θέλαμε. Αποτελεί για εμάς ένα διαρκές στοίχημα και προσπαθούμε για την αντιστροφή της συγκεκριμένης πραγματικότητας, με πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.

Μια ιδιαίτερα σημαντική δέσμη δράσεων αφορά στην ανάσχεση του φαινομένου της φυγής επιστημόνων προς χώρες του εξωτερικού (braindrain). Το φαινόμενο έλαβε μεγάλες διαστάσεις κατά την περίοδο της λιτότητας και αποτελεί μια θλιβερή συνέπεια της ανεργίας και της εργασιακής εξαθλίωσης που επικράτησε τα προηγούμενα χρόνια.

Το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, σχεδιάζει και υλοποιεί παρεμβάσεις που παρέχουν ευκαιρίες απασχόλησης και εφόδια για ανεύρεση εργασίας. Ενδεικτικά αναφέρω πως πετύχαμε την ενίσχυση των ΑΕΙ με 500 θέσεις ΔΕΠ για το 2017 και ακόμη 500 για το 2018. Επιπρόσθετα, το ΙΚΥ προκήρυξε περισσότερες από 300 υποτροφίες για υποψήφιους διδάκτορες. Ταυτόχρονα, στόχος μας εντός του 2019 είναι να αναπληρωθούν όλες οι θέσεις που μένουν κενές λόγω συνταξιοδοτήσεων.

Ακόμα, ο θεσμός της μαθητείας αποφοίτων ΕΠΑΛ είναι ιδιαίτερα κρίσιμος για την απορρόφησή από την αγορά εργασίας. Πολύ σημαντική θεσμική τομή είναι και η ίδρυση και λειτουργία διετών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης στα ΑΕΙ της χώρας, με προνομιακή πρόσβαση για τους αποφοίτους των Επαγγελματικών Λυκείων. Πρόκειται για δωρεάν προγράμματα, πλήρως χρηματοδοτούμενα από το Κράτος, που θα εξυπηρετούν και τις ανάγκες της οικονομίας αξιοποιώντας το κύρος των Πανεπιστημίων μας. Τα διπλώματα που θα απονέμονται θα είναι επιπέδου 5 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.

Πείτε μας λίγα λόγια από την εμπειρία σας στο πως θα θέλατε το Ελληνικό Πανεπιστήμιο του μέλλοντος.

Νομίζω πως θα συμφωνήσουμε ότι παρά τις αντιπαραθέσεις και τις αντιπολιτευτικές φωνασκίες, η τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα πανεπιστήμια της χώρας χαίρουν της εκτίμησης και αναγνώρισης τόσο στο εξωτερικό, όσο και στο εσωτερικό. Επίσης, Η ελληνική οικογένεια εμπιστεύεται διαχρονικά τα ιδρύματα και αντιλαμβάνεται την «επένδυση» να σπουδάσει τα παιδιά της.

Η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί μια ιδεολογική άποψη, αλλά η αίσθηση που έχω αποκομίσει υπηρετώντας για χρόνια το χώρο των Πανεπιστήμιων και της Έρευνας. Παρά τα χρόνια προβλήματα υποστελέχωσης, κτηριακών υποδομών και περιορισμένων πόρων, η συνεισφορά του Δημόσιου Πανεπιστημίου είναι ανεκτίμητη.

Τα Πανεπιστήμια μας διαθέτουν σπουδαίους εκπαιδευτικούς και ερευνητές, οι οποίοι με τη σειρά τους εκπαιδεύουν ικανούς απόφοιτους, οι οποία συχνά διαπρέπουν και στο εξωτερικό. Υπάρχουν πολλά ακόμα να γίνουν και είμαστε σε ένα συνεχή ανοικτό διάλογο με την κοινωνία, το εκπαιδευτικό και ερευνητικό προσωπικό, τους φοιτητές και τους κατά τόπους φορείς.

Ο στόχος μας είναι δεδομένος και μονοσήμαντος και συνοψίζεται στην ουσιαστική ενίσχυση των ιδρυμάτων και τη διεύρυνση των δυνατοτήτων τόσο σε εκπαιδευτικό, όσο και σε ερευνητικό επίπεδο. Μάλιστα το τελευταίο διάστημα, συνυπολογίζοντας τις ανάγκες αλλά και τις δυνατότητες της χώρας, δίνουμε έμφαση στην εξωστρέφεια των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ, ιδρύουμε νέα ερευνητικά ιδρύματα με αυξημένους πόρους και προσωπικό και προωθούμε συμπράξεις Πανεπιστημίων και ΤΕΙ, όπως στην περίπτωση του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και του νέου Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Το ελληνικό πανεπιστήμιο του σήμερα και του αύριο καλείται να διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα κρίσιμο ρόλο σε εκπαιδευτικό και κοινωνικό επίπεδο, αποτελώντας πόλο έλξης για την απορρόφηση και την επάνοδο των νέων επιστημόνων, καθώς και πυλώνα ανάπτυξης σε εθνική και τοπική διάσταση.